Z początkiem lipca weszły w życie kolejne nowe przepisy dotyczące pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych. Część zmian w tym zakresie obowiązuje bowiem już od początku bieżącego roku.
Co do zasady jako pełnomocnik może występować każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. W sprawach uznanych przez organy podatkowe za sprawy „mniejszej wagi”, na równi z pełnomocnikiem może występować małżonek strony. Jako pełnomocnik ogólny traktowany jest ponadto kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu podatkowego.
W dokumencie pełnomocnictwa wskazane są dane identyfikujące obie strony stosunku prawnego: identyfikatory podatkowe (w przypadku nierezydentów – numer i seria paszportu), adresy do doręczeń oraz w przypadku pełnomocników zawodowych – adres elektroniczny (e-mail).
Zgodnie z nowym brzmieniem Ordynacji Podatkowej wyodrębniono 3 typy pełnomocnictw:
- Pełnomocnictwo ogólne (obowiązujące od 01.07.2016) – uprawniające do reprezentowania podatnika we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach leżących w gestii organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej (za wyjątkiem uprawnień do podpisywania deklaracji). Ustanowienie tego typu pełnomocnictwa, jego zmiana, odwołanie lub wypowiedzenie następuje co do zasady w formie elektronicznej i nie podlega opłacie skarbowej. Bazą zbierającą dane na temat wszystkich udzielonych pełnomocnictw tego typu jest Centralny Rejestr Pełnomocnictw Ogólnych. Pełnomocnictwo staje się obowiązujące w momencie wpływu do rejestru. W zakresie pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji zasadniczą zmianą jest możliwość jego składania lub odwołania w formie dokumentu elektronicznego, bez dodatkowej opłaty skarbowej. Tego rodzaju pełnomocnictwa złożone przed 01.01.2016 zachowują swoją moc do czasu wygaśnięcia lub odwołania – nie trzeba ich ponownie składać na nowym wzorze.
- Pełnomocnictwo szczególne – uprawnia do działania w imieniu mocodawcy w konkretnej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. Nową instytucją w tym zakresie jest wprowadzenie tymczasowego pełnomocnika szczególnego, ustanawianego przez organ podatkowy, w sytuacji gdy istnieje konieczność podjęcia natychmiastowych czynności w ramach sprawy niecierpiącej zwłoki. Dla nieobecnej osoby fizycznej w pierwszej kolejności będzie nim członek rodziny, a jeśli nie wyrazi on zgody – zostanie nim pełnomocnik zawodowy (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy). W przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, gdy niemożliwe będzie ustalenie adresu siedziby, miejsca prowadzenia działalności lub adresu zamieszkania osób reprezentujących sprawy podmiotu, tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym będzie pełnomocnik zawodowy.
- Pełnomocnictwo do doręczeń – ustanawiane przez stronę, która dokonała zmiany adresu zamieszkania lub miejsce pobytu na adres w państwie niebędącym członkiem Unii Europejskiej, jak również przez osoby niemające miejsca zamieszkania lub pobytu w RP lub innym państwie członkowskim UE, uzyskujące status strony postępowania w czasie pobytu w Polsce.
Pełnomocnictwo szczególne oraz pełnomocnictwo do doręczeń funkcjonuje w polskim porządku prawnym już od 01.01.2016 roku. W tym zakresie dopuszczalne jest złożenie dokumentu na piśmie, elektronicznie lub ustnie do protokołu wraz z uiszczeniem opłaty skarbowej w wysokości 17,00 zł. Skutek prawny następuje w dniu zawiadomienia właściwego organu podatkowego.
Z początkiem lipca wchodzi w życie również dodatkowy przepis zobowiązujący pełnomocników zawodowych którzy dokonali wypowiedzenia pełnomocnictwa, do działania w imieniu mocodawcy przez okres 2 tygodni od dnia wypowiedzenia (chyba że mocodawca dobrowolnie zwolni go z tego obowiązku).
Pełnomocnictwa dołączone do akt sprawy przed 01.01.2016 uznaje się za pełnomocnictwa szczególne w rozumieniu art. 138e Ordynacji Podatkowej, natomiast osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego, ustanowiona przed 01.01.2016, zostaje uznana za pełnomocnika szczególnego do spraw kontroli podatkowej.
Obowiązujące wzory pełnomocnictw można pobrać za pomocą strony Ministerstwa Finansów:
http://www.finanse.mf.gov.pl/web/wp/pp/formularze-do-druku/inne
